Câm điếc - Truyện Trạng Quỳnh

nguyenquang.mobie.in

13:40

Nổi tiếng là người
thông thái, hiểu rộng,
biết nhiều, nhưng
Quỳnh ngán chuyện
cử nghiệp. Mỗi lần
triều đình mở khoa
thi, nhiều người giục
chàng lều chõng ứng
thí, chàng đều gạt
phăng nói sang
chuyện khác.
Lần ấy, vì nể ý thầy
học, lời khuyên của
bạn bè dân làng,
Quỳnh đành đi thi
cho phải phép. Năm
đó, nhà chúa mừng
sinh được con trai,
các quan trường bèn
nảy ra ý nịnh hót
chúa, bàn nhau ra đề
thì nói về điềm lành
của đất nước. Đoán
được ý ấy, Quỳnh
nghĩ ra cách làm một
bài văn phải hàm
được hai nghĩa: bề
ngoài, đọc lên nghe
như lời ca ngợi công
đức của Chúa và sự
an vui của mọi
người, nhưng ẩn ý
của nó lại là một sự
phủ định. Trong bài
văn ấy có hai câu
khái quát hiện trạng
đất nước như sau:
"Quan tắc cổ, dân tắc
cổ, đái hàm quan
Nghiêu Thuấn chi
dân" (Nghĩa là: Quan
cũng theo phép xưa,
dân cũng theo phép
xưa, đội ơn quan,
dân được sống đời
Nghiêu Thuấn) và đối
lại:
"Thượng ung tai, hạ
ung tai, ỷ đầu lai
Đường Ngu chi
đức" (nghĩa là: Trên
cũng vui thay, dưới
cũng vui thay, dựa
vào đám đầu lại có
đức độ thời Đường
Ngu)
Mới nghe đọc lần
đầu, chúa Trịnh đã
khen: Hay quá! Xứng
đáng cho giải nhất!
Quan chủ khảo liền
đứng lên tâu với
Chúa:
- Khải chúa! Trong hai
câu ấy, thần thấy có
cái ẩn ý không thuận.
- Quan thật đa nghi
quá. Ca tụng công
đức của chúa như
vậy mà còn gì không
thuận?
- Khải chúa, cứ theo
cái nghĩa chữ Hán thì
hai câu ấy đúng là
hay thật, nhưng
Quỳnh là loại thâm
nho, từng đã dùng
chữ nghĩa chơi khâm
nhiều người, và chắc
hắn không bao giờ
bằng lòng thứ văn
chương một nghĩa.
Theo sự hiểu biết cạn
hẹp của thần, thì hai
câu ấy xướng theo
nghĩa đồng âm trực
tiếp nghe ra ngại
lắm, không dám đọc
lên để chúa thưởng
lãm.
- Ta cho phép, quan
cứ nói.
- Khải chúa, nếu vậy
thì thần xin thưa. Hai
câu ấy có dụng ý phỉ
báng, táo tợn. Nếu
đọc theo kiểu nôm
thì rõ là câu chửi tục.
- Chửi tục không sao,
nhà ngươi cứ trình
bày ta nghe thử!
- Vậy thần xin mạo
muội thưa: "Quan tắc
cổ, dân tắc cổ" có
nghĩa là "trên cũng
câm, dưới cũng
câm," thưa tắc cổ là
câm không dám nói
đấy ạ! Còn "đái hàm
quan Ngiêu Thuấn chi
dân" tức là "đái vào
hàm bọn quan dám
bảo rằng dân chúng
đang sống dưới thời
Nghiêu Thuấn".
- Nếu quả vậy thì
Quỳnh láo thật!
- Khải chúa, chưa hết
đâu. Câu sau này còn
hàm ý báng bổ tệ hại
hơn. "Thượng ung
tai, hạ ung tai" có
nghĩa là "đứa trên
thối tai, đứa dưới
cũng thối tai", là cả
trên dưới, ai ai cũng
là một lũ điếc đấy ạ.
Vì điếc hết nên
không biết rằng "ỷ
đâu lai Đường ngu
chi sĩ" nghĩa là "ỉa
vào đầu lũ nha dám
bảo rằng kẻ sĩ đang
mở mặt giữa đời
Đường Ngu".
Quỳnh lần ấy bị đánh
hỏng nhưng lại có cơ
hội đả kích vào thói
xu nịnh của đám
quan trường và
"chọc" nhà chúa một
trận nên thân, còn
mình thì vẫn giữ tròn
khí tiết.

↑

gọi Quang
[gửi sms cho Quang]
0nline : 1
Hôm nay : 1
Tổng cộng : 1